غذاهای ارگانیک

 

پوشش گياهي در کشاورزی ارگانیک و نقش آن در جلوگيري از فرسايش خاك

 

چندين لايه از پوشش گياهي متراكم باعث كاهش سرعت قطرات باراني كه روي زمين مي افتند ، مي شود. قطرات بزرگ كه روي برگ‌هاي بالايي درخت افتاده مي شود توسط پوشش گياهي (كانوپي) بوته ها و گياهان روي زمين دريافت مي شود. قطره آبي كه به زمين مي رسد با سرعت كمتري فرود آمده و همچنين حداقل اثر شكنندگي ذرات خاك را خواهد داشت. زمين مستقيماً با گياهان زنده اي  مانند سرخس ها، خزه ها، جوانه هاو مواد فاسد (برگ  ، پوسته درخت، سرشاخه ها ، شاخه ها) پوشيده شده است. ريشه ها، جلبك‌ها و قارچ‌ها كه غني از هوموس هستند شديداً‌ در سطح خاك نفوذ كرده . تعداد زيادي از ارگانيسم هاي خاك مانند كرم خاكي باعث شل نگداشتن خاك و ساختار پايدار خاك مي شود و به همين دليل آب باران به راحتي نفوذ مي كند.

كاشت گياهان بصورت متراكم باعث محافظت از خاك مي گردد:

در كشت گياهان چند ساله مثل درختان ميوه، كاشت متراكم را مي توان با كشت لگوم ها ، گراس ها و گياهان خزنده بين درختان بدست آورد. در كاشت درختان جديد ، گراس هاي علوفه اي و محصولات قابل كشت (مانند آناناس ، لوبياها و...) را نيز مي توان تا زماني كه درختان سايه اندازي كنند كشت كرد. نه تنها محصولات بلكه حتي گراس ها و علف هرز مي تواند از خاك محافظت كنند. در صورت امكان عمليات مبارزه با علف هاي هرز را به بعد از بارش باران‌هاي سنگين موكول كنيد. زيرا علف هاي هرز به حفظ خاك كمك خواهند كرد . اگر ريشه كني علف هاي هرز از اين جهت كه با محصولات به رقابت شديدي مي پردازند ضروريست بايد علف هاي هرز را بصورت كپه‌اي بر روي زمين باقي گذاشت تا بعنوان مالچ عمل كنند.

مالچ بدين معني است كه سطح خاك را با مواد گياهي چيده شده بپوشانند.

مالچ داراي عملكردهاي بسياري از جمله: اثر حفاظت شديدي بر روي فرسايش خاك دارد. تا جايي كه اين برگ‌ها و يا ساقه قدرت فرسايش باران‌هاي ناگهاني را كاهش مي دهند.

گياهان پوششي

به هر گياهي كه سطح خاك را بپوشاند و باعث بهبود باروري خاك شود گياهان پوششي مي گويند.

كه مي توانند شامل گياهان لگومينوز كه داراي فوايد ديگري نيز براي خاك است، علف هاي هرز با سرعت رشد بالا باشد. كه هر دو داراي توان توليد بيوماس بالايي هستند . همواره مهم‌ترين خصوصيت گياهان پوششي سرعت رشد بالاي آنها و ظرفيت پوشاندن خاك مي باشد.

خصوصيات زير باعث ايجاد گياهان پوششي ايده ال مي گردد:

بذرشان ارزان، دسترسي به آنها آسان باشد، برداشت ،ذخيره كردن و رشد آنها به راحتي صورت گيرد.

داراي رشد سريع بوده و قادر باشند در مدت زمان كوتاهي سطح  خاك را بپوشانند.

در برابر آفات و بيماري‌ها مقاوم باشند.

قابليت توليد مقدار زيادي مواد ارگانيك و مواد خشك را داشته باشند.

نيتروژن را در خاك تثبيت كرده و آنرا قابل استفاده براي گياه كند.

داراي سيستم ريشه اي خرد كننده ي خاك متراكم باشند و همچنين باعث توليد خاك تجزيه شده گردد.

كاشت و مديريت آن بصورت تك محصولي آسان باشد يا اينكه با ديگر محصولات رشد كند.

بتواند بعنوان علوفه يا دانه مثل دانه خوراكي عمل كند.

لوبياي گاوي بعنوان يك گياه پوششي

لوبياي گاوي (Vinga unguicalata‌) يكي از مهم‌ترين لگومهاست كه در محدوده مناطق گرم و نيمه گرم رشد مي كند. اين گياه داراي خصوصياتي است كه آن را بعنوان گياه پوششي ايده ال مطرح كرده اند:

اين گياه به خشكي مقاوم بوده و مي تواند با آب خيلي كمي رشد كند.

اين گياه قادر به تثبيت نيتروژن در خاكهاي فقير است.

اين گياه به سايه مقاوم است بنابراين در كشت مخلوط قابل استفاده مي باشد.

دانه هاي آن خوراكي است و مي توان بعنوان يك منبع غذايي غني از پروتئين براي دام ها استفاده كرد. اين گياه كاملاٌ‌به حمله آفات مقاوم بوده.

كشاورزان كه در نواحي زير صحراي آفريقا زندگي مي كنند لوبياي گاوي را با ذرت ، سورگوم، ارزن و كاساوا كشت مي كنند.

طراحي سيستم هاي كاشت

سيستم هاي كاشت بايد طوري طراحي گردند كه سطح خاك همواره با كانوپي  گياهان پوشيده شده باشد. در نواحي قابل كشت زمان دقيق بذرپاشي و كاشت مي تواند مانع از شستشوي خاك غير پوشش دار طي فصول باراني سال گردد.

بعد از برداشت محصولات اصلي ، محصولات كود سبز بايد كاشته شوند. در سراشيبي ها محصولات بايد در خطوطي متقاطع با شيب ها نسبت به حالت عمودي كاشته شوند (روي خطوط تراز) كه اين امر مي تواند باعث كاهش سرعت زياد آب سطحي گردد.

انواع مناسب گياهان پوششي

در محصولاتي كه اكثر اوقات براي حفاظت كانوپي استفاده مي شوند بايد گونه هايي با سرعت رشد بالا مثل لوبيا يا شبدر باشد كه به حفاظت خاك در طي مراحل رشد محصول اصلي كمك خواهد كرد.

روش‌هاي قابل اجرا براي دست يابي به پوشش گياهي دائمي مي تواند شامل اين نكات باشد:

زمان شخم خاك

زمان جوانه يا نشاء آنها

كشت مخلوط

كشت داخل محصولي

گياهان پوششي

مالچ پاشي

زمان مبارزه با علف هاي هرز

كاشت كود سبز در فصولي كه زمين خالي است

همچنين به اين نكات بايد توجه شود:

عملكرد مورد انتظار

قابليت دسترسي به گونه هاي مناسب

قيمت بذر

قابليت دسترسي به آب

قابليت صرفه جويي

استفاده مضاعف از گياهان جانبي

كاهش خطر

امنيت غذايي

پيام هاي ديگران ()        link        ۱۳۸٥/۱۱/٢٧ - مهدی ابراهیمی